Khám phá 5 hội quán lớn tại phố cổ Hội An

Hội An trong thời kỳ hoàng kim từ thế kỷ XVI đến XIX, thương cảng quốc tế Faifo là nơi dừng chân của đông đảo thương nhân người Hoa từ các tỉnh phía Nam Trung Quốc. Để tạo dựng không gian sinh hoạt cộng đồng, hội họp thương mại và thờ phụng tâm linh, các bang hội đã lần lượt xây dựng nên những hội quán quy mô.

Ngày nay, 5 hội quán lớn nằm dọc theo những con phố cổ vẫn giữ trọn vẹn giá trị kiến trúc, văn hóa và là điểm đến không thể bỏ qua đối với du khách.

1. Hội quán Phúc Kiến (Kim An hội quán)

• Địa chỉ: 46 Trần Phú, Hội An.
• Năm xây dựng: Khoảng năm 1697.

Hội quán xây dựng bởi cộng đồng thương nhân Phúc Kiến, đây là hội quán có quy mô lớn nhất và nguy nga nhất tại Hội An. Ban đầu, công trình được làm hoàn toàn bằng gỗ để thờ Phật, nhưng sau này đã được trùng tu thành nơi thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu - vị thần bảo hộ ngư dân và người đi biển vượt qua sóng gió.

Tổng thể kiến trúc Hội quán Phúc Kiến được thiết kế theo kiểu chữ "Quốc" (国) với cổng Tam quan lợp mái âm dương tráng lệ, tiếp đến là sân rộng, hồ cá, nhà bia và chính điện. Điểm đặc trưng nhất của hội quán là những vòng hương trầm lớn treo trên trần nhà; du khách có thể viết lời nguyện ước gài vào hương để cầu bình an cho gia đình.

2. Hội quán Quảng Đông (Quảng Triệu hội quán)

• Địa chỉ: 176 Trần Phú, Hội An.
• Năm xây dựng: Năm 1885.

Hội quán Quảng Đông được xây dựng bởi các bang hội thương nhân từ Quảng Châu và Triệu Khánh. Công trình nổi bật nhờ sự kết hợp hài hòa giữa chất liệu gỗ, đá hoa cương cùng kỹ thuật chạm khắc gốm sứ tinh xảo.

Đối tượng thờ tự chính tại đây là Quan Công (Quan Vân Trường) - vị tướng thời Tam Quốc đại diện cho "Trung, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín", những giá trị được giới thương nhân vô cùng coi trọng. Ngay giữa sân trung tâm của hội quán là bức tượng rồng khổng lồ uốn lượn được đắp nổi tinh vi từ các mảnh gốm sứ nhiều màu sắc, tạo nên điểm nhấn thị giác vô cùng ấn tượng.

3. Hội quán Triều Châu (Bổn Đầu công miếu)

• Địa chỉ: 157 Nguyễn Duy Hiệu, Hội An.
• Năm xây dựng: Năm 1845.

Hội quán kiều bào vùng Triều Châu góp vốn xây dựng, hội quán này thờ Mã Viện (Phục Ba Tướng Quân) - vị thần chế ngự sóng gió, giúp việc đi lại giao thương trên biển của kiều dân luôn được thuận buồm xôi gió.

Điểm làm nên sự khác biệt của Hội quán Triều Châu chính là nghệ thuật chạm khắc gỗ và đắp nổi gốm sứ đỉnh cao. Khắp các bờ nóc mái, vì kèo, pa-nô cửa đều tràn ngập những mảng điêu khắc gỗ nổi, gỗ chìm cực kỳ tỉ mỉ mô tả các điển tích dân gian, hình ảnh rồng, phụng và muông thú. Nơi đây là minh chứng sống động cho bàn tay khéo léo của những người thợ thủ công thời bấy giờ.

4. Hội quán Hải Nam (Quỳnh Phủ hội quán)

• Địa chỉ: 10 Trần Phú, Hội An.
• Năm xây dựng: Năm 1875.

Khác với các hội quán thờ thần linh hay thánh mẫu, Hội quán Hải Nam mang một ý nghĩa lịch sử đặc biệt. Nơi đây được dựng nên để tưởng nhớ 108 thương nhân người Hoa bị lính nhà Nguyễn bắt nhầm và sát hại trên biển vào năm 1851. Sau khi sự việc được làm rõ, vua Tự Đức đã minh ân, phong sắc cho họ là "Nghĩa Sĩ" và hỗ trợ kinh phí xây dựng đền thờ.

Kiến trúc Hội quán Hải Nam mang nét trang nghiêm, thanh tĩnh với gian nhà chính được dựng trên các cột gỗ lớn kê đá hoa cương, mái lợp ngói âm dương thanh thoát. Bàn thờ chính điện được dát vàng lộng lẫy, nổi bật với tấm chạm khắc gỗ quy mô ghi lại sự tích 108 vị Nghĩa Sĩ.

5. Hội quán Trung Hoa (Lễ Nghĩa Đường / Hội quán Ngũ Bang)

• Địa chỉ: 64 Trần Phú, P. Minh An, Hội An.
• Năm xây dựng: Khoảng năm 1741.

Hội quán Trung Hoa là công trình hội quán ra đời sớm nhất tại Hội An. Không thuộc riêng về một bang hội nào, công trình này do cả 5 bang hội người Hoa (Phúc Kiến, Quảng Đông, Triều Châu, Hải Nam, Gia Ứng) cùng chung tay đóng góp và quản lý. Do đó, nơi đây còn có tên gọi khác là Hội quán Ngũ Bang hay Dương Thương hội Quán.

Vì là nơi sinh hoạt chung cho toàn thể kiều bào Hoa kiều, hội quán vừa mang chức năng thờ phụng Thiên Hậu Thánh Mẫu, vừa là trung tâm hội họp, hỗ trợ đồng bào tản cư, quản lý hoạt động thương mại chung. Mặc dù kiến trúc đơn giản và ít chi tiết sơn son dát vàng hơn các hội quán còn lại, Hội quán Trung Hoa lại lưu giữ nhiều bia đá cổ ghi lại lịch sử thương cảng Hội An qua các thời kỳ.

Trải qua hàng trăm năm với bao biến động lịch sử, 5 hội quán lớn không chỉ là những kiệt tác kiến trúc cổ kính mà còn là "mảnh ghép" quan trọng làm nên bản sắc văn hóa đa dạng, trù phú của di sản thế giới Phố cổ Hội An.

Những lưu ý cần thiết cho các du khách tham quan các Hội quán

Trang phục: Ăn mặc lịch sự, kín đáo (áo có tay, quần/váy dài qua đầu gối) vì các hội quán đều là nơi thờ tự tâm linh nghiêm trang.

Thời gian mở cửa: Hầu hết các hội quán mở cửa từ 07h00 đến 17h00 hàng ngày.

Vé tham quan: Mỗi tấm vé du lịch Hội An có 5 ô chọn, vừa đủ dùng trọn vẹn cho cả 5 hội quán này.

Vật dụng nên mang theo: Mũ, nón, ô che nắng, giày đi bộ êm chân và một chai nước cá nhân.

Hội An luôn biết cách níu chân du khách bởi vẻ đẹp vượt thời gian: những bức tường vàng rêu phong, giàn hoa giấy rực rỡ và ánh đèn lồng lung linh khi màn đêm buông xuống. Nếu bạn đang lên kế hoạch ghé thăm phố cổ thì hãy lưu ngay vào sổ tay 5 hội quán cổ kính trên nhé.