Hành trình tìm về hồn đất bên dòng Thu Bồn

Cách phổ cổ Hội An không xa, có một nơi lại kể câu chuyện của thời gian bằng một cách rất khác - thông qua đất sét, lửa thiêng và những bàn tay tài hoa: Đó chính là Làng gốm Thanh Hà. Nơi đây là cả một miền di sản sống động với hơn 500 năm lịch sử, nơi "hồn của đất" được gìn giữ qua bao thế hệ.

Bài viết này sẽ là cuốn cẩm nang toàn diện, hướng dẫn bạn từng bước khám phá trọn vẹn ngôi làng cổ kính này, từ cách di chuyển, giá vé cho đến những trải nghiệm không thể bỏ qua.

Tổng quan về làng gốm Thanh Hà

Nằm ngay bên bờ sông Thu Bồn thanh bình, làng gồm Thanh Hà nay thuộc phường Hội An Tây, tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, cách trung tâm phố cổ khoảng 3km về phía Tây.

Lịch sử hình thành: Làng được hình thành từ cuối thế kỷ 15, do các nghệ nhân từ Thanh Hóa, Nghệ An di cư vào mang theo nghề. Vào thời kỳ hưng thịnh (thế kỷ 17 - 18), gốm Thanh Hà là "quốc bảo" tiến vua và là mặt hàng giao thương sầm uất tại thương cảng Hội An.

Đặc trưng sản phẩm: Gốm Thanh Hà là loại gốm mộc, không dùng men. Điểm đặc biệt nằm ở chất liệu đất sét đặc dẻo lấy từ dòng sông Thu Bồn và kỹ thuật nung điêu luyện. Sản phẩm sau khi nung có màu sắc tự nhiên rất đặc trưng: từ hồng cam, đỏ gạch đến nâu thẫm hay đen xám. gốm ở đây rất nhẹ và xốp nhưng lại có độ bền cao.

Thông tin cần biết khi đi tham quan

Để chuyến đi diễn ra suôn sẻ, bạn nên lưu lại những thông tin cơ bản sau:

• Thời điểm lý tưởng: Bạn nên ghé làng vào buổi sáng sớm (khoảng 8h00 - 10h00) hoặc chiều mát (sau 15h00). Lúc này thời tiết dễ chịu, ánh nắng vừa phải, rất thích hợp để đi bộ ngắm cảnh và chụp ảnh. Nếu đi vào ngày mùng 10 tháng Giêng Âm lịch, bạn còn có cơ hội tham gia lễ tế Xuân của cư dân làng gốm để cầu mong một năm bình an, phát triển.
• Giá vé tham quan:
Người lớn: 35.000 VNĐ/vé.

Trẻ em: 15.000 VNĐ/vé.

• Lưu ý: Giá vé đã bao gồm dịch vụ xem các nghệ nhân chuốt gốm, trải nghiệm tự tay làm gốm và được tặng một món quà lưu niệm bằng gốm (thường là một con tò he nhỏ xinh).

Cách di chuyển Từ phố cổ Hội An, bạn có thể dễ dàng đến đây bằng nhiều phương tiện:

Xe đạp/Xe máy: Chạy dọc theo đường Hùng Vương, rẽ vào đường Duy Tân, đi thêm một đoạn nhìn theo biển chỉ dẫn là đến. Đường đi rất đẹp và thoáng đãng.
Thuyền: Nếu muốn một trải nghiệm lãng mạn hơn, bạn có thể đón thuyền từ bến bạch đằng ở phố cổ, ngược dòng sông Thu Bồn để đến làng gốm.

Hành trình khám phá làng gốm Thanh Hà

Khi bước qua cổng làng, nhịp sống ồn ào của phố thị dường như lùi lại phía sau. Chào đón bạn là những con ngõ nhỏ quanh co lát gạch đỏ, những mái nhà phủ đầy rêu phong và những khoảng sân tràn ngập các sản phẩm gốm đang phơi mình dưới nắng.

Hành trình tham quan của bạn nên được chia thành hai khu vực chính: Làng cổ truyền thống và Công viên đất nung Thanh Hà .

Khu vực 1: Khám phá làng cổ và trải nghiệm truyền thống

Đây là nơi bạn được tiếp xúc trực tiếp với đời sống và hơi thở của một làng nghề trăm tuổi. Tại các xưởng gốm gia đình, bạn sẽ được tận mắt chứng kiến quy trình làm gốm hoàn toàn bằng thủ công. Điều kỳ diệu là ở đây người ta vẫn giữ phương pháp "hai người làm": một người đứng một chân vững, chân kia đạp bàn xoay liên tục; người còn lại dùng đôi tay điêu luyện để "thổi hồn" vào khối đất sét. Chỉ trong vài phút, từ một cục đất vô tri dưới bàn tay của các cụ, các chị đã biến thành những chiếc bình hoa, chiếc chậu hay hũ gạo cân đối, tinh xảo.

Ngoài ra, du khách còn được tự tay trải nghiệm cách làm gốm. Bạn sẽ được ngồi vào bàn xoay, được các nghệ nhân hướng dẫn tận tình cách đặt tay, cách vuốt đất, tạo hình. Cảm giác đất sét mềm mại chuyển động dưới lòng bàn tay và dần hình thành nên tác phẩm đầu tay của riêng mình (dù có thể nó sẽ hơi méo mó một chút) là một kỷ niệm cực kỳ đáng nhớ. Sau khi làm xong, bạn có thể hong khô và mang sản phẩm của mình về làm kỷ niệm.

Khám phá Tò he (hay còn gọi là con thổi) cũng là một nét văn hóa độc đáo ở Thanh Hà. Không sặc sỡ như tò he bằng bột của miền Bắc, tò he Thanh Hà được làm bằng đất nung, mô phỏng hình thù 12 con giáp hoặc các loài vật gần gũi. Mỗi con tò he đều có một lỗ thổi nhỏ phía sau, khi thổi phát ra âm thanh "tu tít" rất vui tai, gợi nhớ về cả một bầu trời tuổi thơ của người dân xứ Quảng.

Khu vực 2: Check-in công viên đất nung thanh hà (terracotta park)

Nằm ngay sát khu làng cổ, đối lập với nét mộc mạc truyền thống là một không gian kiến trúc nghệ thuật đương đại hoành tráng - Công viên đất nung Thanh Hà . Với diện tích hơn 6.000m², đây được xem là bảo tàng gốm lớn nhất Việt Nam. Công viên được thiết kế bởi những kiến trúc sư tâm huyết, lấy hình ảnh hai loại lò nung truyền thống của làng làm chủ đạo:

Tòa nhà bên trái (Lò ngửa): Nơi lưu giữ và trưng bày các hiện vật gốm cổ, tư liệu lịch sử của làng nghề.

Tòa nhà bên phải (Lò úp): Nơi triển lãm các tác phẩm gốm nghệ thuật hiện đại của các nghệ nhân trong và ngoài nước.

Điểm nhấn thu hút du khách nhất tại công viên chính là khu vườn trưng bày các công trình kiến trúc kỳ quan thế giới được tái hiện hoàn toàn bằng đất nung. Bạn sẽ không khỏi trầm trồ khi ngắm nhìn Tháp Nghiêng Pisa (Ý) , Đền Taj Mahal (Ấn Độ) , Kim Tự Tháp (Ai Cập) , Nhà Hát Opera Sydney (Úc) , hay cả những biểu tượng của Việt Nam như Chùa Một Cột , Lăng Bác , Tháp Rùa Hồ Gươm ... Tất cả đều được chế tác vô cùng tỉ mỉ, tạo nên những góc check-in "triệu like" độc nhất vô nhị.

Những lưu ý quan trọng cho chuyến đi

Để có một chuyến tham quan trọn vẹn và văn minh, bạn nên lưu ý một số điều sau:

Trang phục: Nên chọn trang phục thoải mái, thấm hút mồ hôi tốt vì bạn sẽ đi bộ khá nhiều. Khi trải nghiệm làm gốm, đất sét có thể lem vào quần áo, nên tránh mặc đồ quá cầu kỳ hoặc đồ trắng đắt tiền.

Tôn trọng nghệ nhân: Hãy luôn xin phép trước khi quay phim, chụp ảnh các nghệ nhân đang làm việc. Sự lịch sự và những lời khen ngợi chân thành sẽ khiến các cụ, các cô chú vui lòng và chia sẻ nhiều câu chuyện thú vị hơn.

Giữ gìn sản phẩm: Các sản phẩm gốm đang phơi sân rất dễ vỡ. Khi di chuyển hoặc chụp ảnh, hãy chú ý bước chân và tuyệt đối không chạm mạnh vào sản phẩm khi chưa có sự đồng ý của chủ nhà.

Mua quà lưu niệm: Gốm Thanh Hà có giá thành rất rẻ. Bạn có thể mua vài món đồ nhỏ như heo đất, ly nước, tò he để ủng hộ sinh kế của người dân địa phương. Nếu mua đồ lớn, các cửa hàng đều có dịch vụ đóng gói cẩn thận để bạn mang lên máy bay hoặc gửi chuyển phát về tận nhà.

Làng gốm Thanh Hà không chỉ là một điểm đến du lịch thuần túy, mà là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa vô giá của mảnh đất Quảng Nam. Giữa nhịp sống hối hả, việc dành ra nửa ngày để thong dong tại Thanh Hà, ngắm nhìn những lò nung đỏ lửa, tự tay nhào nặn thỏi đất sét mộc mạc sẽ giúp tâm hồn bạn lắng đọng và bình yên đến lạ kỳ.

Nếu có dịp ghé thăm Hội An, bạn đừng quên đưa ngôi làng thân thương này vào lịch trình khám phá của mình nhé!